Zamówienia publiczne odgrywają istotną rolę w kształtowaniu europejskiego rynku oświetleniowego. Decyzje podejmowane przez administrację publiczną wpływają nie tylko na rozwój infrastruktury, lecz także na tempo wdrażania innowacyjnych technologii, ograniczanie zużycia energii oraz konkurencyjność europejskich przedsiębiorstw.
LightingEurope podkreśla, że inwestycje w nowoczesne systemy oświetleniowe i inteligentne rozwiązania sterujące mogą przynosić wymierne korzyści zarówno zamawiającym, jak i użytkownikom przestrzeni publicznych. Obejmują one m.in. niższe koszty eksploatacji, ograniczenie emisji CO₂, poprawę bezpieczeństwa oraz większy komfort użytkowania budynków i przestrzeni zewnętrznych.
Zdaniem organizacji modernizacja unijnych przepisów stwarza możliwość odejścia od podejścia skoncentrowanego na kosztach zakupu na rzecz oceny rzeczywistej wartości inwestycji w całym okresie jej użytkowania.
Najważniejsze postulaty LightingEurope
W opublikowanym stanowisku organizacja przedstawia pięć kluczowych rekomendacji dotyczących przyszłych regulacji:
1. Zapobieganie fragmentacji jednolitego rynku UE
LightingEurope popiera zastąpienie dotychczasowej dyrektywy rozporządzeniem, zwracając jednocześnie uwagę na konieczność ograniczenia rozbieżności między wymaganiami obowiązującymi w poszczególnych państwach członkowskich. Nadmierna swoboda w ustanawianiu krajowych kryteriów, w tym wymóg stosowania określonych lokalnych oznaczeń, mogłaby utrudniać funkcjonowanie przedsiębiorstw na jednolitym rynku europejskim.
2. Większe znaczenie jakości oświetlenia
Organizacja postuluje, aby specyfikacje techniczne zamówień publicznych uwzględniały nie tylko efektywność energetyczną i trwałość produktów, lecz także parametry decydujące o jakości światła.
Odpowiednie natężenie, rozsył i barwa światła mają bezpośrednie znaczenie dla komfortu, bezpieczeństwa oraz warunków wykonywania codziennych czynności. W przypadku oświetlenia zewnętrznego istotne jest również ograniczanie negatywnego wpływu sztucznego światła w nocy (ALAN) na środowisko.
3. Obowiązkowe kryteria ekologicznych zamówień publicznych
LightingEurope opowiada się za wprowadzeniem wiążących wymagań dotyczących zrównoważonego rozwoju w zamówieniach publicznych (Green Public Procurement – GPP).
Zdaniem organizacji takie rozwiązanie zwiększyłoby zainteresowanie energooszczędnymi i trwałymi produktami, a jednocześnie zapewniłoby przedsiębiorstwom większą przewidywalność warunków inwestowania i rozwoju nowych technologii.
4. Doprecyzowanie zasad stosowania istniejących kryteriów GPP
Nowe przepisy powinny jednoznacznie określać, w jakim zakresie dotychczasowe kryteria ekologicznych zamówień publicznych pozostaną aktualne oraz w jaki sposób zostaną powiązane ze znowelizowanymi regulacjami.
5. Spójność z unijną taksonomią klimatyczną
LightingEurope rekomenduje uwzględnienie odpowiednich kryteriów technicznych wynikających z taksonomii UE, w szczególności dotyczących produkcji urządzeń zwiększających efektywność energetyczną budynków oraz innych technologii niskoemisyjnych.
Pozwoliłoby to na bardziej spójną ocenę rozwiązań oświetleniowych i zapewnienie równych warunków dla poszczególnych kategorii produktów.
Jednym z najważniejszych zagadnień poruszonych w stanowisku jest konieczność uwzględniania kosztów całego cyklu życia produktów oświetleniowych.
Rozwiązanie, które w momencie zakupu wydaje się tańsze, nie musi oznaczać najkorzystniejszego wyboru w perspektywie wieloletniej eksploatacji. Zużycie energii, częstotliwość konserwacji, trwałość urządzeń oraz możliwości ich naprawy i modernizacji mają istotny wpływ na ostateczny koszt inwestycji.
LightingEurope zwraca również uwagę, że dążenie do maksymalnej efektywności energetycznej nie powinno odbywać się kosztem jakości oświetlenia. Oba te aspekty należy traktować jako wzajemnie uzupełniające się elementy odpowiedzialnego projektowania i realizacji inwestycji publicznych.
Postulowane zmiany mają szczególne znaczenie dla inwestycji realizowanych przez samorządy oraz instytucje publiczne, w tym modernizacji oświetlenia drogowego, ulicznego i oświetlenia budynków użyteczności publicznej.
Uwzględnianie jakości, trwałości i kosztów eksploatacji już na etapie przygotowywania zamówienia może sprzyjać wyborowi rozwiązań, które zapewniają długoterminowe korzyści ekonomiczne, środowiskowe i społeczne.
Zachęcamy do zapoznania się z pełnym stanowiskiem.