Świet(l)na przyszłość

  

Nie bez przyczyny, żarówka elektryczna jest uważana za jedno z osiągnięć, które miały największy wpływ na rozwój cywilizacji. Po ponad 100 latach od tego wynalazku, jesteśmy świadkami kolejnego przełomu w technologii wytwarzania sztucznego światła, polegającym na przechodzeniu z oświetlenia analogowego na oświetlenie cyfrowe. Oświetlenie LED to kolejny etap w efektywnym wykorzystaniu energii, ale przede wszystkim, otwarcie nowych możliwości dotykających różnych sfer życia człowieka. Europejski przemysł oświetleniowy był zawsze światowym liderem innowacji. Europa nadal przoduje w badaniach i rozwoju nowych technologii i ich zastosowań. Jednakże, w obecnym globalnym świecie, wobec ogromnych inwestycji rządów krajów azjatyckich w cyfryzację oświetlenia, pozycja Europy jest poważnie zagrożona. Utrzymanie przewagi w oparciu o innowacyjność i konkurencyjność przemysłu oświetleniowego i przełożenie tego potencjału na wzrost gospodarczy w Europie w dużym stopniu zależy dzisiaj od wizji strategów i decyzji polityków na poziomie Unii Europejskiej i poszczególnych państw członkowskich.

Ku poprawie efektywności wykorzystania energii
Oświetlenie pochłania 14% energii elektrycznej zużywanej w Europie i stanowi znaczący obszar zwiększania efektywności wykorzystania energii. Autorzy analizy dla Komisji Europejskiej, McKinsey&Company, w raporcie pt. „Lighting the Way: Perspective on the global lighting market 2011” wykazali, że inwestycje w poprawę efektywności energetycznej są znacznie bardziej opłacalne niż w rozwój energii odnawialnej. Praktyka pokazuje, że obecny stan rozwoju technologii LED oraz systemów inteligentnego sterowania pozwala na ponad 50% redukcję zużycia energii w stosunku do oświetlenia konwencjonalnego w zastosowaniach zewnętrznych i w budynkach użyteczności publicznej. Zapotrzebowanie na efektywność energetyczną było dotychczas stymulowane przez Unię Europejską w oparciu o obowiązek zachowania minimalnych wymogów dla produktów oświetleniowych wprowadzanych na rynek UE (Ecodesign legislation). W efekcie tej legislacji, po raz pierwszy w 2011 roku przemysł europejski sprzedał więcej wyrobów energooszczędnych niż tradycyjnych. Trzeba jednak wyraźnie powiedzieć, że przewaga konkurencyjna europejskiego przemysłu nie może być oparta na tradycyjnych wyrobach oświetleniowych. Dalszy postęp wymaga aktywnego podejścia krajowych decydentów do zwiększania popytu na innowacyjne systemy i usługi oświetleniowe za pomocą dostępnych środków prawnych w ramach dyrektywy o efektywności energetycznej, dyrektywy o efektywności energetycznej budynków). Niezbędny jest także kolejny krok w podejściu Unii Europejskiej polegający na przejściu z myślenia kategoriami produktów na efektywność energetyczną systemu oświetleniowego. Praktyka pokazuje, że system oświetleniowy z inteligentnym sterowaniem, odpowiednio zaprojektowany i zainstalowany, pozwala uzyskać o 40% więcej oszczędności niż w przypadku zastosowania jedynie produktów zgodnie z wymogami ekoprojektowania. Przemysł oświetleniowy zgłosił do Komisji Europejskiej wniosek o wprowadzenie obowiązkowych wymogów efektywności energetycznej dla systemu oświetleniowego oraz przedstawił propozycję obejmującą projektowanie, wykonanie i konserwację instalacji oświetleniowej.
Europejski przemysł jest dobrze przygotowany do realizacji wyzwań na szeroką skalę, dysponując szeroką ofertą nowoczesnych rozwiązań oświetleniowych i profesjonalną kadrą. Utrzymanie europejskiej przewagi w wyznaczaniu kierunków innowacyjności w oświetleniu wiąże się także ze wsparciem badań i rozwoju zastosowań opartych na technologii LED i inteligentnego sterowania.

Ku nowej jakości życia
Specjaliści nie zgadzają się na traktowanie oświetlenia wyłącznie jako źródła poprawy efektywności energetycznej. Zamykając się w tej formule, pomija się wpływ innych parametrów na funkcjonalność i jakość finalnego efektu oświetlenia. Innowacyjne technologie stwarzają nowe możliwości wpływania na zdrowie i poprawę funkcjonowania człowieka podczas pracy, nauki i wypoczynku. Ten aspekt oświetlenia nabiera szczególnego znaczenia w sytuacji coraz bardziej odczuwalnych skutków zmian demograficznych w Europie. Aktualne badania naukowe potwierdzają, że niewidoczne spektrum widmowe, emitowane przez sztuczne światło, oddziałuje na rytm kardiologiczny człowieka i ma wpływ na jego zdrowie i samopoczucie. Wstępne wyniki badań potwierdziły pozytywne wyniki leczenia osób z demencją za pomocą odpowiednich rozwiązań oświetleniowych. Możliwości nowych technologii oświetleniowych w tym zakresie muszą być nadal badane, wiadomo jednak, że nie można przegapić tej szansy ze względu na starzenie się społeczeństwa. Potrzeba wsparcia badań w tej dziedzinie i konieczność zbudowania bazy naukowej do wykorzystania przez przemysł oświetleniowy musi być zauważona. Europejski przemysł oświetleniowy dysponuje kompetencjami do budowania przewagi konkurencyjnej w tym zakresie. To czy wyzwanie zostanie przekute na realne szanse rozwojowe zależy od odważnego i konkretnego wsparcia polityków w Unii Europejskiej i w krajach członkowskich.

Cała naprzód
Przedstawiciele polskiego przemysłu oświetleniowego mają nadzieję, że przy wsparciu i współpracy decydentów na różnych szczeblach administracji, centrum myśli technicznej zostanie zachowane dla Europy i przyczyni się do powstania nowych miejsc pracy w wielu dziedzinach gospodarki w Polsce. Droga do lepszego „światła” prowadzi przez:
• Wprowadzenie obowiązkowych minimalnych kryteriów dla systemów oświetleniowych.
• Udostępnienie narzędzi i środków wspierających cyfryzację oświetlenia, określonych w Zielonej Księdze (KOM(2011)889 z 15/12/2012.
• Stosowanie w zamówieniach publicznych na oświetlenie kryterium kosztów w cyklu użytkowania.
• Włączenie technologii oświetlenia LED i systemów inteligentnego sterowania do krajowych planów rozwoju innowacyjności gospodarki i programów finansowych.
• Wspieranie inicjatyw w zakresie uwzględnienia efektywnego biologicznie oświetlenia w europejskich programach rozwoju.
• Egzekwowanie wypełniania warunków równej konkurencji przez wszystkie podmioty.


Narcyza Barczak-Araszkiewicz
Dyrektor Generalny
Związku Producentów Sprzętu Oświetleniowego „Pol-lighting”